Rozwód bez orzekania o winie i porozumienie w sprawie kontaktów z dziećmi w Krakowie w 2026 r. Co zmieniło weto Prezydenta RP?

Autor: adw. Dominik Marchewka, Kancelaria Adwokacka Factolex, Kraków
Ostatnia weryfikacja stanu prawnego: 24 września 2026 r.
Podstawa prawna: art. 56–58 oraz art. 113 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Krótka odpowiedź: W 2026 r. nadal można uzyskać w Krakowie rozwód bez orzekania o winie, także wtedy, gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci. Prezydenckie weto z 30 kwietnia 2026 r. nie zlikwidowało rozwodu bez winy. Zablokowało ustawę wprowadzającą dodatkową możliwość rozwodu pozasądowego przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, która miała dotyczyć tylko określonych małżeństw bez wspólnych małoletnich dzieci. Rodzice małoletnich dzieci nadal rozwodzą się przed sądem okręgowym, a sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów mogą uzgodnić w pisemnym porozumieniu rodzicielskim.

Najważniejsze informacje o rozwodzie bez winy w Krakowie w 2026 r.

Aktualny tekst jednolity Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego został ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 236.

Czy po wecie Prezydenta nadal można uzyskać rozwód bez orzekania o winie?

Tak. Prezydenckie weto nie uchyliło ani nie zmieniło art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli oboje małżonkowie zgodnie żądają, aby sąd nie ustalał winy za rozkład małżeństwa, sąd zaniecha orzekania o winie. Skutki są wówczas takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Trzeba odróżnić dwie rzeczy: rozwód bez orzekania o winie oraz rozwód pozasądowy. Pierwszy od wielu lat funkcjonuje w polskim prawie i nadal obowiązuje. Drugi miał być nową procedurą pozwalającą w określonych przypadkach rozwiązać małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

Dla osoby przygotowującej rozwód w Krakowie praktyczny wniosek jest prosty: w 2026 r. zgodny rozwód bez winy nadal składa się do właściwego sądu okręgowego.

Co dokładnie zawetował Prezydent 30 kwietnia 2026 r.?

Prezydent Karol Nawrocki 30 kwietnia 2026 r. odmówił podpisania ustawy z 13 marca 2026 r. zmieniającej Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ustawa była procedowana jako druk sejmowy nr 2121.

Uchwalona ustawa przewidywała możliwość rozwiązania małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Jednym z podstawowych warunków było pozostawanie w małżeństwie dłużej niż rok oraz brak wspólnych małoletnich dzieci i wspólnych dzieci poczętych, lecz jeszcze nieurodzonych. Procedura miała wymagać zgodnych oświadczeń obojga małżonków.

Prezydent uzasadniał weto między innymi konstytucyjną ochroną małżeństwa oraz potrzebą zachowania sądowej kontroli przesłanek rozwodu. Wskazywał także na ryzyko związane z nierównowagą ekonomiczną lub presją pomiędzy małżonkami. Zwolennicy ustawy podczas prac parlamentarnych wskazywali natomiast przede wszystkim na możliwość uproszczenia bezspornych spraw i odciążenia sądów, podkreślając, że procedura miała być niedostępna dla rodziców wspólnych małoletnich dzieci.

Na dzień 24 września 2026 r. oficjalna strona Sejmu nadal oznacza prace nad ustawą jako niezakończone. Wniosek Prezydenta o ponowne rozpatrzenie ustawy został skierowany 12 maja 2026 r. do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach.

Konstytucja pozwala Sejmowi ponownie uchwalić zawetowaną ustawę większością 3/5 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Dopóki do tego nie dojdzie, zawetowane rozwiązanie nie obowiązuje.

Czy weto zmieniło sytuację małżonków, którzy mają dzieci?

W praktyce weto nie zmieniło zasad prowadzenia rozwodu rodziców wspólnych małoletnich dzieci. Projektowana procedura pozasądowa i tak miała być dla takich małżeństw niedostępna.

Rodzice nadal muszą uzyskać rozwód przed sądem. Mogą jednak maksymalnie ograniczyć zakres sporu. Jeżeli zgadzają się na rozwód bez winy, miejsce zamieszkania dziecka, sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, alimenty i harmonogram kontaktów, postępowanie może być znacznie prostsze niż sprawa, w której każdy z tych elementów pozostaje sporny.

Sąd nadal musi jednak zbadać, czy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia oraz czy orzeczenie rozwodu nie będzie sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci lub zasadami współżycia społecznego. Wynika to bezpośrednio z art. 56 KRO.

Jak wygląda rozwód bez orzekania o winie z dziećmi w Krakowie?

Rozwód bez winy nie oznacza, że sąd pomija sytuację dzieci. Art. 58 § 1 KRO nakazuje sądowi w wyroku rozwodowym rozstrzygnąć między innymi o władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem oraz kosztach utrzymania i wychowania dziecka.

Jeżeli rodzice wypracują wspólne rozwiązanie, mogą przedłożyć sądowi pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd powinien je uwzględnić, jeżeli porozumienie jest zgodne z dobrem dziecka.

To właśnie dlatego przy zgodnym rozwodzie z dziećmi dobrze przygotowany plan rodzicielski bywa równie istotny jak sam pozew. Ogranicza liczbę kwestii spornych i pozwala sądowi od razu ustalić, jak sytuacja dziecka ma wyglądać po rozwodzie.

Co powinno zawierać porozumienie w sprawie kontaktów z dzieckiem?

Najlepsze porozumienie nie powinno ograniczać się do sformułowania „kontakty według uzgodnień rodziców”. Przy prawidłowej współpracy takie zdanie może wystarczyć przez kilka miesięcy, lecz w razie konfliktu staje się praktycznie bezużyteczne.

W porozumieniu warto precyzyjnie określić:

1. zwykły harmonogram kontaktów, np. pierwszy i trzeci weekend miesiąca wraz z dokładną godziną rozpoczęcia i zakończenia;
2. miejsce odbioru i odwiezienia dziecka oraz wskazanie, który rodzic odpowiada za transport;
3. ferie zimowe, wakacje i sposób podziału dłuższych okresów wolnych od szkoły;
4. Boże Narodzenie, Wielkanoc, długie weekendy, urodziny dziecka i inne istotne dni;
5. możliwość kontaktów telefonicznych i wideo poza spotkaniami osobistymi;
6. zasady zmiany ustalonego terminu i minimalny czas wcześniejszego powiadomienia drugiego rodzica;
7. sposób postępowania w razie choroby dziecka, wyjazdu szkolnego albo innej obiektywnej przeszkody;
8. reguły dotyczące zajęć dodatkowych, obowiązków szkolnych i przekazywania rodzicowi potrzebnych dokumentów lub rzeczy dziecka.

Im bardziej konkretny harmonogram, tym mniejsze pole do późniejszego konfliktu interpretacyjnego.

Czy sąd musi przyjąć porozumienie rodziców?

Nie automatycznie. Najważniejszym kryterium pozostaje dobro dziecka. Art. 58 § 1 KRO wyraźnie uzależnia uwzględnienie pisemnego porozumienia od jego zgodności z dobrem dziecka.

Sąd może więc zaakceptować zgodne stanowisko rodziców, ale nie jest wyłącznie „notariuszem” ich ustaleń. Jeżeli przykładowo harmonogram byłby nierealny ze względu na wiek dziecka, znaczną odległość między miejscami zamieszkania rodziców albo szczególne potrzeby zdrowotne czy edukacyjne dziecka, sąd może oczekiwać jego zmiany.

W braku porozumienia sąd samodzielnie rozstrzyga o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców.

Czy można poprosić sąd, aby w ogóle nie orzekał o kontaktach?

Tak. Art. 58 § 1b KRO przewiduje, że na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Rozwiązanie to może być racjonalne, gdy rodzice od dłuższego czasu współpracują, elastycznie organizują pobyt dziecka i nie potrzebują sztywnego harmonogramu.

Trzeba jednak rozważyć konsekwencje praktyczne. Przepisy dotyczące wykonywania kontaktów odnoszą sankcję pieniężną do obowiązków wynikających między innymi z orzeczenia sądu albo ugody zawartej przed sądem lub mediatorem. Sam prywatny harmonogram rodziców nie daje identycznego instrumentu wykonawczego.

Dlatego przy relacji podatnej na konflikt częściej bezpieczniej jest mieć precyzyjnie określone kontakty w formalnym rozstrzygnięciu.

Czy porozumienie rodzicielskie rozstrzyga również alimenty?

Porozumienie rodziców może obejmować propozycję sposobu ponoszenia kosztów dziecka, ale sąd rozwodowy nadal musi rozstrzygnąć kwestię kosztów jego utrzymania i wychowania. Wynika to z art. 58 § 1 KRO.

Wysokość świadczeń alimentacyjnych nie zależy od tego, kto ponosi winę za rozwód. Zasadnicze znaczenie mają usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców.

Dlatego nawet przy całkowicie zgodnym rozwodzie warto przygotować realne zestawienie wydatków na mieszkanie, wyżywienie, szkołę, leczenie, ubrania, transport oraz zajęcia dodatkowe.

Do jakiego sądu składa się pozew o rozwód w Krakowie?

Sprawy o rozwód należą do właściwości sądów okręgowych. Dla spraw należących do okręgu krakowskiego rozwody rozpoznaje Sąd Okręgowy w Krakowie, XI Wydział Cywilny Rodzinny, ul. Przy Rondzie 7, 31-547 Kraków.

Nie oznacza to jednak, że każdy mieszkaniec Krakowa może automatycznie wybrać ten sąd. Art. 41 KPC ustanawia szczególną właściwość miejscową: przede wszystkim właściwy jest sąd okręgu, w którym małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal w tym okręgu mieszka lub ma zwykły pobyt. Dopiero gdy tej podstawy brakuje, stosuje się kolejne kryteria przewidziane w art. 41 KPC.

Ile kosztuje rozwód bez orzekania o winie w 2026 r.?

Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł. Taką kwotę przewiduje art. 26 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a informację tę publikuje również Sąd Okręgowy w Krakowie.

Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku sąd z urzędu zwraca połowę opłaty od pozwu, czyli 300 zł, z zastrzeżeniem przypadków przewidzianych w ustawie. Zasada ta nadal obowiązuje w 2026 r.

To ważna praktyczna konsekwencja obecnego stanu prawnego po prezydenckim wecie.

Jak przygotować zgodny rozwód z dziećmi, aby nie tworzyć niepotrzebnego sporu?

Najpierw należy uzgodnić kwestie dotyczące dziecka, a dopiero potem dopracować żądania pozwu i odpowiedzi na pozew. Samo stwierdzenie, że oboje małżonkowie „chcą rozwodu bez winy”, nie usuwa potencjalnego sporu dotyczącego alimentów, miejsca pobytu dziecka czy wakacji.

Nie można zagwarantować zakończenia sprawy na pierwszej rozprawie. Im mniej jednak rzeczywistych kwestii spornych pozostaje między małżonkami, tym mniejszy zakres postępowania dowodowego może okazać się potrzebny.

Przykład modelowy: rozwód bez winy z jednym dzieckiem w Krakowie

Małżonkowie mają ośmioletnią córkę. Oboje chcą rozwodu bez orzekania o winie. Dziecko ma mieszkać na stałe z matką. Rodzice uzgadniają, że ojciec będzie spędzał z córką pierwszy i trzeci weekend miesiąca od piątku po zajęciach szkolnych do niedzieli wieczorem, połowę wakacji, tydzień ferii oraz naprzemiennie określone święta.

Rodzice uzgadniają również alimenty i sposób podejmowania decyzji o leczeniu, edukacji i zagranicznych wyjazdach dziecka. Wszystkie ustalenia sporządzają na piśmie i przedstawiają Sądowi Okręgowemu w Krakowie.

Taki model nie odbiera sądowi prawa do kontroli dobra dziecka, ale pozwala wyraźnie pokazać, że rozwód małżonków nie musi oznaczać sporu rodziców o dziecko.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w 2026 r. rozwód bez orzekania o winie został zawetowany?

Nie. Zawetowana została ustawa wprowadzająca dodatkową procedurę rozwodu pozasądowego. Art. 57 § 2 KRO dotyczący sądowego rozwodu bez orzekania o winie nadal obowiązuje.

Czy małżonkowie posiadający dzieci mogą rozwieść się bez orzekania o winie?

Tak. Posiadanie małoletnich dzieci nie wyłącza rozwodu bez winy. Sąd musi jednak dodatkowo rozstrzygnąć kwestie dotyczące dzieci zgodnie z art. 58 KRO.

Czy zgoda na rozwód oznacza automatycznie zgodę na rozwód bez winy?

Nie. Rozwód bez orzekania o winie wymaga zgodnego żądania obojga małżonków w zakresie zaniechania orzekania o winie.

Czy porozumienie rodzicielskie jest obowiązkowe?

Nie, ale jego przedstawienie może znacznie uporządkować sprawę. Jeżeli porozumienia nie ma, sąd sam rozstrzyga o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem.

Czy można pozostawić kontakty bez sztywnego harmonogramu?

Tak. Na zgodny wniosek rodziców sąd może nie orzekać o kontaktach. Trzeba jednak ocenić, czy przy konkretnej relacji między rodzicami brak formalnego harmonogramu jest bezpieczny.

Czy weto Prezydenta może jeszcze zostać odrzucone?

Tak. Konstytucja przewiduje możliwość ponownego uchwalenia ustawy przez Sejm większością 3/5 głosów przy wymaganym kworum. Na 24 września 2026 r. oficjalny przebieg prac nad ustawą wskazuje jednak nadal etap po skierowaniu prezydenckiego wniosku do komisji.

Podsumowanie

Po prezydenckim wecie rozwód bez orzekania o winie nadal funkcjonuje na dotychczasowych zasadach. Weto dotyczyło planowanego rozwodu pozasądowego, a nie możliwości zakończenia małżeństwa bez ustalania winy przed sądem.

Dla małżonków posiadających wspólne małoletnie dzieci najważniejsze pozostają trzy kwestie: zgodne żądanie rozwodu bez winy, prawidłowe uregulowanie sytuacji dziecka oraz przygotowanie szczegółowego porozumienia rodzicielskiego.

W Krakowie sprawy rozwodowe należące do właściwości miejscowej tutejszego sądu rozpoznaje Sąd Okręgowy w Krakowie, XI Wydział Cywilny Rodzinny.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Stan prawny i legislacyjny zweryfikowano 24 września 2026 r.