Piecza współdzielona: co projekt MS oznacza dla ojców

Stan prawny na dzień: 7 listopada 2026 r. | Autor: adw. Dominik Marchewka | Ostatnia weryfikacja: 7.11.2026

Co to jest piecza współdzielona według projektu MS?

Piecza współdzielona to naprzemienne sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem przez oboje rodziców, którym przysługuje władza rodzicielska. Dziecko mieszka na zmianę u ojca i u matki, w powtarzających się okresach. Projekt wyraźnie zastrzega, że te okresy nie muszą być równej długości.

Obecny Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zna pojęcia pieczy współdzielonej ani opieki naprzemiennej. Sądy orzekają ją dziś na podstawie ogólnych przepisów, czyli art. 58 i art. 107 KRO. Skutek jest taki, że podobne sprawy kończą się różnymi rozstrzygnięciami. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje ten brak definicji jako główny powód nowelizacji.

Dla ojca zmiana ma znaczenie symboliczne i praktyczne. Według danych MS przytoczonych przez „Rzeczpospolitą” sądy powierzyły władzę rodzicielską obojgu rodzicom w 76,9% spraw rozwodowych w 2024 r., wobec 33,1% w 2014 r. Projekt idzie krok dalej: obok wspólnej władzy rodzicielskiej ma się pojawić wspólna, faktyczna codzienność z dzieckiem.

W skrócie: piecza współdzielona to „mieszkanie u obojga rodziców”, a nie tylko „kontakty z drugim rodzicem”.

Na jakim etapie jest projekt i kiedy może wejść w życie?

Projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oznaczony numerem UD349 został przyjęty przez Radę Ministrów 3 listopada 2026 r. Teraz trafia do Sejmu, gdzie otrzyma numer druku, przejdzie pierwsze czytanie i prace w komisji. Potem czekają go Senat i podpis Prezydenta RP.

1. Grudzień 2025: wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych rządu.
2. 25 marca 2026: opinia Rzecznika Praw Obywatelskich do projektu, m.in. o niepełnej definicji pieczy współdzielonej.
3. 7 października 2026: posiedzenie Stałego Komitetu Rady Ministrów.
4. 3 listopada 2026: przyjęcie projektu przez Radę Ministrów.
5. Kolejny etap: Sejm, Senat, podpis Prezydenta, ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.

W wersji konsultacyjnej przewidziano sześciomiesięczne vacatio legis, czyli wejście w życie 6 miesięcy po ogłoszeniu ustawy. Ostateczny termin zależy od tekstu uchwalonego przez parlament. Na dzień 7 listopada 2026 r. żaden sąd nie stosuje jeszcze projektowanych przepisów.

Jak sąd ma decydować o pieczy współdzielonej?

Sąd ma rozważać pieczę współdzieloną w pierwszej kolejności, jeżeli oboje rodzice mają władzę rodzicielską, ale orzeknie ją wyłącznie wtedy, gdy jest zgodna z dobrem dziecka. Projekt dotyczy rodziców po rozwodzie oraz rodziców, którzy nigdy nie byli małżeństwem.

Projekt wymienia okoliczności, które sąd musi ocenić:

• Zdanie dziecka: sąd uwzględnia rozsądne życzenia dziecka, stosownie do jego wieku i dojrzałości.
• Wiek i stan zdrowia dziecka: inne rozwiązanie sprawdzi się u niemowlęcia, inne u ucznia szkoły podstawowej.
• Zdolność rodziców do porozumiewania się i współpracy: piecza współdzielona wymaga codziennych uzgodnień w sprawach szkoły, lekarza i zajęć.
• Sytuacja osobista rodziców: czas pracy, warunki mieszkaniowe, możliwość osobistej opieki.
• Odległość między domami rodziców: dziecko powinno móc chodzić do tej samej szkoły lub przedszkola.
• Dotychczasowy podział obowiązków: kto do tej pory odprowadzał dziecko, chodził na wywiadówki, prowadził leczenie.

Jeżeli sąd uzna, że piecza współdzielona nie jest właściwa, a oboje rodzice zachowują władzę rodzicielską, ustali miejsce pobytu dziecka przy jednym z rodziców. Według projektu zmiana tego miejsca będzie wymagała zgody drugiego rodzica albo sądu.

Kiedy sąd nie orzeknie pieczy współdzielonej?

Sąd nie orzeknie pieczy współdzielonej, gdy w rodzinie występuje przemoc domowa albo gdy taka forma opieki zagraża dobru dziecka. Obowiązkowe badanie przemocy przed orzeczeniem pieczy współdzielonej zostało wprowadzone do projektu na etapie prac rządowych.

Ograniczenia, które Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiało w Sejmie i w komunikatach, są jednoznaczne. Piecza współdzielona nie będzie orzekana automatycznie. Model 50/50 nie jest celem projektu. O wszystkim decyduje ocena konkretnej rodziny.

W praktyce przeszkodą bywa też silny, trwały konflikt rodziców, wciąganie dziecka w spór albo duża odległość między miejscowościami. Dla ojca oznacza to jedno: wniosek o pieczę współdzieloną trzeba udowodnić faktami, a nie samym przekonaniem, że jest się zaangażowanym rodzicem.

Czy piecza współdzielona oznacza koniec alimentów?

Nie. Piecza współdzielona nie zwalnia żadnego z rodziców z obowiązku alimentacyjnego. Projekt nie zmienia art. 133 § 1 i art. 135 KRO, zgodnie z którymi zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica.

Zmienić może się sposób liczenia. Art. 135 § 2 KRO już dziś przewiduje, że obowiązek alimentacyjny może być wykonywany przez osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka. Według przedstawicieli MS sąd może ustalić, że każdy rodzic ponosi koszty w czasie pobytu dziecka u siebie, albo zasądzić alimenty od rodzica lepiej zarabiającego. Alimenty mogą też pokrywać koszty stałe, np. zajęcia dodatkowe lub leczenie.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę, że samo zapisanie w wyroku, iż rodzice ponoszą koszty „w częściach równych”, może nie spełniać wymogów art. 58 § 1 KRO. Projekt tej kwestii nie rozstrzyga. Ojciec, który liczy na niższe alimenty, powinien przygotować rzetelne zestawienie kosztów dziecka w czasie swojej pieczy. Szczegóły wyliczeń omawiamy w artykule alimenty na dziecko w 2026 r.

Co ojciec może zrobić już dziś, przed wejściem ustawy?

Ojciec nie musi czekać na nowelizację. Obecne przepisy pozwalają sądowi powierzyć władzę rodzicielską obojgu rodzicom i ustalić opiekę naprzemienną, jeżeli rodzice przedstawią porozumienie albo sąd uzna to za zgodne z dobrem dziecka. Najskuteczniejsze narzędzia na dziś to:

1. Plan wychowawczy: pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów (art. 58 § 1 i § 1a KRO). Sąd uwzględnia je w wyroku rozwodowym, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka.
2. Wniosek o opiekę naprzemienną lub ustalenie miejsca pobytu dziecka przy ojcu: w sprawie rozwodowej zgłasza się go w pozwie lub odpowiedzi na pozew, poza rozwodem do wydziału rodzinnego sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.
3. Wniosek o uregulowanie kontaktów: na podstawie art. 113 i 113¹ KRO, z precyzyjnym kalendarzem dni powszednich, weekendów, wakacji i świąt. Więcej w poradniku kontakty ojca z dzieckiem.
4. Wniosek o zabezpieczenie: pozwala uregulować kontakty lub pobyt dziecka na czas trwania sprawy, zamiast czekać miesiącami na wyrok.
5. Mediacja rodzinna: ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc ugody sądowej. Zobacz mediacje rodzinne w Krakowie.
6. Dokumentowanie zaangażowania: wiadomości o szkole, potwierdzenia wizyt lekarskich, zdjęcia z zajęć, grafik pracy. Projekt każe badać dotychczasowy podział obowiązków, więc te dowody będą miały znaczenie także po nowelizacji.

Jeżeli wyrok już zapadł, a sytuacja się zmieniła, ojciec może wystąpić o zmianę rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej lub miejscu pobytu dziecka. Gdy matka utrudnia wykonywanie ustalonych kontaktów, przysługuje procedura z art. 598¹⁵ i nast. Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), opisana w artykule egzekucja kontaktów z dzieckiem.

Czym projekt MS różni się od obecnych przepisów i projektu poselskiego?

Projekt rządowy wprowadza definicję i kolejność rozważania, ale zachowuje swobodę sądu. Równolegle w Sejmie znajduje się poselski projekt ustawy o pieczy współdzielonej złożony przez posłów Konfederacji (druk nr 3034), który według komentatorów idzie w wielu kwestiach dalej. Oba projekty mogą być rozpatrywane wspólnie.

Mity o pieczy współdzielonej

• Mit: „Od teraz dziecko będzie pół na pół”. Fakt: projekt nie przewiduje automatycznego podziału 50/50, a okresy mogą być nierówne.
• Mit: „Przy pieczy współdzielonej nie płaci się alimentów”. Fakt: obowiązek alimentacyjny pozostaje, zmienić może się tylko jego wysokość lub forma.
• Mit: „Nowe przepisy już obowiązują”. Fakt: 7.11.2026 r. to wciąż projekt rządowy przed pracami w Sejmie.
• Mit: „Wystarczy złożyć wniosek po wejściu ustawy”. Fakt: sąd będzie badał dotychczasowy podział obowiązków, więc liczy się to, co ojciec robi już teraz.
• Mit: „Sądy z zasady przyznają dzieci matkom”. Fakt: według danych MS przekazanych PAP odsetek pozytywnie rozpatrzonych wniosków ojców wzrósł z 86% w 2018 r. do 95% w 2024 r. Jednocześnie Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 20.08.2026 r. zaproponował Instytutowi Wymiaru Sprawiedliwości pogłębione badanie akt, aby rzetelnie sprawdzić zarzuty nierównego traktowania ojców.

Jak wygląda to w praktyce sądów w Krakowie i Olkuszu?

Sprawy rozwodowe z regionu Krakowa i Olkusza rozpoznaje Sąd Okręgowy w Krakowie, a sprawy o kontakty, miejsce pobytu dziecka i władzę rodzicielską poza rozwodem wydziały rodzinne sądów rejonowych: w Krakowie właściwe według dzielnicy zamieszkania dziecka, w powiecie olkuskim Sąd Rejonowy w Olkuszu. Właściwy sąd dla danej dzielnicy i gminy wskazujemy w przewodniku właściwość sądu rodzinnego w Krakowie.

[UZUPEŁNIĆ: obserwacja adw. Dominika Marchewki z praktyki, 3-5 zdań. Np. jakie dowody najczęściej przekonują sąd do opieki naprzemiennej, jak sądy krakowskie podchodzą dziś do planu wychowawczego, ile trwa uzyskanie zabezpieczenia kontaktów. Przykład tylko zanonimizowany.]

Z perspektywy ojca najczęstszym błędem jest odkładanie działań do czasu „nowej ustawy”. Okres między rozstaniem a wyrokiem często utrwala faktyczny model opieki. Jeżeli przez rok dziecko widzi ojca co drugi weekend, trudniej potem wykazać, że piecza współdzielona odpowiada dotychczasowemu podziałowi obowiązków.

W skrócie: projekt może pomóc ojcom, ale jego kryteria nagradzają zaangażowanie udokumentowane wcześniej.

FAQ: piecza współdzielona a prawa ojca

Podsumowanie

• Piecza współdzielona to projekt rządowy UD349 przyjęty 3.11.2026 r., a nie obowiązujące prawo.
• Sąd ma ją rozważać jako pierwszą, ale bez automatyzmu i bez obowiązkowego podziału 50/50.
• Przemoc domowa i zagrożenie dobra dziecka wykluczają pieczę współdzieloną.
• Alimenty pozostają; zmienić może się ich wysokość i forma.
• Ojciec może działać już dziś: plan wychowawczy, wniosek o opiekę naprzemienną, zabezpieczenie kontaktów, mediacja.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236): art. 58, 93, 97, 107, 113, 113¹, 133, 135.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego: art. 598¹⁵ i nast.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: art. 26 (miejsce zamieszkania dziecka).
• Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (UD349), przyjęty przez Radę Ministrów 3.11.2026 r.: Decyzje rządu, gov.pl.
• Opinia Rzecznika Praw Obywatelskich do projektu z 25.03.2026 r.
• RPO: równe traktowanie stron postępowań rodzinnych, pismo do Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości (20.08.2026 r.).
• Poselski projekt ustawy o pieczy współdzielonej, druk nr 3034.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Opisuje projekt ustawy według stanu na 7 listopada 2026 r.; treść przepisów może zmienić się w toku prac w Sejmie i Senacie. Tekst przygotowano z wykorzystaniem narzędzi AI; treść merytoryczną, źródła i dane strukturalne zweryfikował adw. Dominik Marchewka.