Czym jest rozwód bez orzekania o winie

Rozwód bez orzekania o winie oznacza, że sąd rozwiązuje małżeństwo, nie ustalając, które z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Zgodnie z art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest to możliwe tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie zgodnie o to wnoszą. Wystarczy sprzeciw jednej ze stron, by sąd musiał prowadzić postępowanie dowodowe co do winy — a to oznacza więcej rozpraw, świadków i kosztów.

To rozwiązanie wybierają najczęściej małżonkowie, którym zależy na szybkim i kulturalnym zakończeniu sprawy. Pełne porównanie obu wariantów znajdziesz w naszym poradniku: rozwód z winą czy bez — co wybrać.

Co musi ustalić sąd — przesłanki rozwodu

Niezależnie od kwestii winy sąd zawsze bada, czy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 k.r.o.) — czyli ustanie trzech więzi małżeńskich:

• więzi uczuciowej — wygaśnięcie miłości i wzajemnego przywiązania;
• więzi fizycznej — ustanie współżycia;
• więzi gospodarczej — brak wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego.

Sąd zbada też tzw. negatywne przesłanki rozwodu: czy wskutek rozwodu nie ucierpi dobro wspólnych małoletnich dzieci oraz czy rozwód nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. W typowej, zgodnej sprawie nie stanowią one przeszkody.

Do którego sądu złożyć pozew

Pozew składa się do sądu okręgowego (nie rejonowego!) — wynika to z art. 17 pkt 1 k.p.c. Który konkretnie sąd okręgowy jest właściwy, rozstrzyga art. 41 k.p.c.:

1. Ostatnie wspólne miejsce zamieszkania — sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mieszkali wspólnie, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka lub zwykle przebywa.
2. Miejsce zamieszkania pozwanego — gdy żadne z małżonków już tam nie mieszka.
3. Miejsce zamieszkania powoda — gdy i poprzedniej podstawy ustalić się nie da.

Niezbędne elementy pozwu — krok po kroku

Pozew o rozwód musi spełniać wymogi pisma procesowego z art. 126 i 187 k.p.c. Oto elementy, które muszą się w nim znaleźć:

a) Miejscowość, data i oznaczenie sądu

W prawym górnym rogu — miejscowość i data. Po lewej — pełna nazwa i wydział sądu (np. „Sąd Okręgowy w Krakowie, XI Wydział Cywilny-Rodzinny”).

b) Oznaczenie stron

Dane powoda i pozwanego: imię, nazwisko, adres oraz obowiązkowo numer PESEL powoda (art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c.). PESEL pozwanego nie jest wymagany.

c) Tytuł i żądania (petitum)

Tytuł: „Pozew o rozwód bez orzekania o winie”. W żądaniach precyzyjnie wskazujesz, o co wnosisz — rozwiązanie małżeństwa bez orzekania o winie, a w razie potrzeby uregulowanie władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów na dzieci.

d) Uzasadnienie i podpis

Opisujesz datę zawarcia małżeństwa, moment i okoliczności rozkładu pożycia oraz wykazujesz jego zupełność i trwałość. Na końcu — własnoręczny podpis i lista załączników.

Gotowy wzór pozwu o rozwód bez orzekania o winie

Pola do uzupełnienia oznaczono kursywą na żółtym tle. Edytowalną wersję w pliku Word (.docx) udostępniamy do pobrania pod artykułem.

Opłaty sądowe i zwrot połowy

Opłata od pozwu o rozwód jest stała i wynosi 600 zł, niezależnie od majątku małżonków (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Uiszcza się ją na rachunek właściwego sądu okręgowego, a dowód wpłaty dołącza do pozwu.

Co istotne, wniosek o alimenty na rzecz małoletniego dziecka zawarty w pozwie rozwodowym nie podlega odrębnej opłacie. Przy trudnej sytuacji finansowej możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Więcej w artykule alimenty — jak ustalić wysokość.

Załączniki do pozwu

• odpis pozwu dla strony pozwanej (sąd doręcza go drugiemu małżonkowi);
• odpis skrócony aktu małżeństwa (aktualny);
• odpisy skrócone aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
• dowód uiszczenia opłaty 600 zł;
• ewentualnie zaświadczenie o dochodach (przy żądaniu alimentów).

Odpisy aktów stanu cywilnego uzyskasz w dowolnym Urzędzie Stanu Cywilnego lub online — szczegóły na portalu gov.pl.

Najczęstsze błędy przy samodzielnym pozwie

Warto też pamiętać o istotnym skutku tego wariantu: przy rozwodzie bez orzekania o winie obowiązuje łagodniejszy reżim alimentów między małżonkami — były małżonek może żądać alimentów tylko w razie niedostatku (art. 60 § 1 k.r.o.), a obowiązek ten co do zasady wygasa po pięciu latach. To rozsądnie rozważyć przed podjęciem decyzji.

Pytania i odpowiedzi

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny może ulec zmianie, a rozstrzygnięcie każdej sprawy zależy od indywidualnych okoliczności. W celu oceny konkretnej sprawy skontaktuj się z adwokatem. Stan prawny: czerwiec 2026 r.