--- title: "Ministerstwo Sprawiedliwości nie poparło postulatu podwyższenia ustawowych zagrożeń karą o co najmniej 50%" url: https://www.factolex.pl/ministerstwosprawiedliwoscikancelariaadwokackafactolex/ type: post date: 2026-11-04 modified: 2026-11-04 markdown_url: https://www.factolex.pl/ministerstwosprawiedliwoscikancelariaadwokackafactolex.md --- # Ministerstwo Sprawiedliwości nie poparło postulatu podwyższenia ustawowych zagrożeń karą o co najmniej 50% Stan prawny i stan prac legislacyjnych na dzień: 4 listopada 2026 r. | Autor: [adw. Dominik Marchewka](https://adwokatdominikmarchewka.pl) | Aktualizacja: 4 listopada 2026 r. **Ministerstwo Sprawiedliwości nie poparło postulatu podwyższenia ustawowych zagrożeń karą o co najmniej 50% (pismo DPK-I.0510.99.2026 z 3 listopada 2026 r.). Tego samego dnia Rada Ministrów przyjęła projekt UD413, który podnosi stawkę dzienną grzywny z 10-2000 zł do 100-10 000 zł. Projekt nie obowiązuje do czasu uchwalenia ustawy i jej wejścia w życie.** ![](https://www.factolex.pl/wp-content/uploads/2026/11/Stanowisko_MS_anonimizacja_i_wyroznienia-1_page-0001.jpg)![](https://www.factolex.pl/wp-content/uploads/2026/11/Stanowisko_MS_anonimizacja_i_wyroznienia-1_page-0002.jpg) ## Najważniejsze w skrócie - **Odpowiedź resortu:** Departament Prawa Karnego nie podziela przekonania o zasadności podwyższenia zagrożeń karą o co najmniej 50%, ale dopuszcza surowsze karanie w wybranych obszarach. - **Projekt UD413:** rząd przyjął 3 listopada 2026 r. zmianę art. 33 § 3 Kodeksu karnego. Stawka dzienna ma wynosić od 100 zł do 10 000 zł zamiast od 10 zł do 2000 zł. - **Skutek rachunkowy:** najniższa grzywna za przestępstwo wzrosłaby ze 100 zł do 1000 zł, a teoretycznie najwyższa z 1 080 000 zł do 5 400 000 zł. - **Główny argument przeciw:** Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego ostrzega, że mechaniczne podwyższanie sankcji może przynieść skutki odwrotne od zamierzonych. - **Stanowisko autora:** samo odrzucenie postulatu nie zastępuje analizy opartej na danych o strukturze orzekanych kar, recydywie i skutkach przestępstw. ## Spis treści - [Co napisało Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z 3 listopada 2026 r.?](#co-napisalo-ms) - [Jakie argumenty przedstawił resort?](#argumenty-ms) - [Co zmienia projekt UD413 przyjęty przez rząd 3 listopada 2026 r.?](#ud413) - [Jakie inne zaostrzenia kar są w toku lub zostały uchwalone?](#inne-zaostrzenia) - [Dlaczego Komisja Kodyfikacyjna ostrzega przed mechanicznym zaostrzaniem kar?](#komisja-kodyfikacyjna) - [Dlaczego samo odrzucenie postulatu nie wystarcza?](#stanowisko-autora) - [Mity i fakty o zaostrzaniu kar i stawkach grzywien](#mity-i-fakty) - [Co to oznacza w praktyce sądowej?](#praktyka) - [Najczęściej zadawane pytania](#faq) - [Podsumowanie](#podsumowanie) - [Podstawa prawna i źródła](#zrodla) ## Co napisało Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z 3 listopada 2026 r.? Departament Prawa Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości nie podzielił przekonania o zasadności podwyższenia ustawowych zagrożeń karą o co najmniej 50%. Odpowiedź dotyczy mojego pisma z 30 października 2026 r. Liczy dwie strony, a resort przyznaje w niej, że w niektórych obszarach surowsze karanie bywa uzasadnione względami ogólnoprewencyjnymi. Pismo Departamentu Prawa Karnego w skrócie Element pisma Treść Numer sprawy DPK-I.0510.99.2026 Data pisma 3 listopada 2026 r. Nadawca Departament Prawa Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości (pismo podpisane elektronicznie przez dyrektora departamentu) Odpowiedź na Pismo z 30 października 2026 r. Przedmiot Podwyższenie ustawowych zagrożeń karą o co najmniej 50% Rozstrzygnięcie Ministerstwo nie podziela przekonania o zasadności postulatu ## Jakie argumenty przedstawił resort? Ministerstwo oparło stanowisko na pięciu argumentach: sposobie kształtowania sankcji, zaostrzeniach z ostatnich lat, trwających pracach legislacyjnych, wyjątkach uzasadnionych prewencją ogólną oraz stanowisku Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. - **Abstrakcyjna ocena szkodliwości:** sankcje za poszczególne przestępstwa kształtuje się na podstawie abstrakcyjnej oceny społecznej szkodliwości czynu penalizowanego przez dany przepis. - **Zaostrzenia ostatnich lat:** resort zauważa tendencję do surowszej oceny znacznej liczby przestępstw, co przełożyło się na zaostrzenie wielu sankcji w części szczególnej Kodeksu karnego. - **Prace w toku:** pismo wskazuje podwyższenie granic stawki dziennej grzywny w art. 33 § 3 Kodeksu karnego jako projekt na zaawansowanym etapie rządowego procesu legislacyjnego. - **Uzasadnione wyjątki:** w niektórych obszarach surowsze karanie można ocenić jako uzasadnione względami ogólnoprewencyjnymi, na przykład w przepisach o bezpieczeństwie w ruchu drogowym i kolejowym. - **Stanowisko Komisji Kodyfikacyjnej:** Komisja uzasadniała obszerną nowelizację prawa karnego, która obniża wiele sankcji, ryzykiem skutków odwrotnych od zamierzonych. ## Co zmienia projekt UD413 przyjęty przez rząd 3 listopada 2026 r.? Projekt UD413 zmienia jeden przepis, art. 33 § 3 Kodeksu karnego, i podnosi granice stawki dziennej grzywny orzekanej za przestępstwa: dolną dziesięciokrotnie (z 10 zł do 100 zł), górną pięciokrotnie (z 2000 zł do 10 000 zł). Rada Ministrów przyjęła projekt 3 listopada 2026 r., czyli w dniu daty pisma Ministerstwa. Liczba stawek dziennych, co do zasady od 10 do 540, pozostaje bez zmian. Zakres jednej stawki dziennej grzywny (zł) Obecnie (art. 33 § 3 k.k.) od 10 zł do 2000 zł Projekt UD413 (przyjęty przez Radę Ministrów) od 100 zł do 10 000 zł 0200010 000 Granice grzywny za przestępstwo: stan obecny i projekt UD413 (obliczenia dla granic podstawowych z art. 33 k.k.) Parametr grzywny Obecnie Projekt UD413 Liczba stawek dziennych (co do zasady) od 10 do 540 bez zmian Najniższa stawka dzienna 10 zł 100 zł Najwyższa stawka dzienna 2000 zł 10 000 zł Najniższa grzywna (10 stawek) 100 zł 1000 zł Najwyższa grzywna (540 stawek) 1 080 000 zł 5 400 000 zł Przykład obliczenia: grzywna 30 stawek po 30 zł wynosi dziś 900 zł. Po zmianie sąd nie mógłby ustalić stawki poniżej 100 zł, więc najniższa grzywna za 30 stawek wyniosłaby 3000 zł. Zmiana najmocniej dotyka więc grzywien orzekanych w dolnym przedziale stawek. Ustawa szczególna może przewidywać inną liczbę stawek niż podstawowa. Wersja projektu skierowana do konsultacji w czerwcu 2026 r. przewidywała górną granicę 20 000 zł. W wersji przyjętej przez rząd wynosi ona 10 000 zł, więc starsze opracowania i opinie, w tym opinia Krajowej Rady Doradców Podatkowych z 24 lipca 2026 r., dotyczą pierwotnego brzmienia. Rada wskazała wówczas, że podniesienie dolnego progu uderza przede wszystkim w sprawców o najniższych dochodach, wobec których sąd powinien zachować największą elastyczność. Ministerstwo uzasadnia projekt tym, że granice stawek nie zmieniły się od niemal 30 lat. Podkreśla też, że sąd nadal będzie uwzględniał wagę przestępstwa i stopień winy, a przy ustalaniu jednej stawki dochody, sytuację rodzinną, majątek i możliwości zarobkowe sprawcy. Komunikat resortu nie podaje terminu wejścia w życie. Projekt wymaga uchwalenia przez parlament, podpisu Prezydenta i ogłoszenia. ## Jakie inne zaostrzenia kar są w toku lub zostały uchwalone? Ministerstwo wskazało jako przykłady zaostrzeń bezpieczeństwo w ruchu drogowym i kolejowym. Rządowy projekt zmiany Prawa o ruchu drogowym (druk sejmowy nr 3101) miał pierwsze czytanie na 65. posiedzeniu Sejmu 18 września 2026 r. W debacie podkreślano, że samo zaostrzenie kar nie rozwiąże wszystkich problemów bez zabezpieczonych przejazdów, skutecznej kontroli i edukacji. Według portalu prawo.pl nowelizacja Prawa o ruchu drogowym, Kodeksu karnego i ustawy o kierujących pojazdami z 8 października 2026 r., dotycząca przejazdów kolejowych, została podpisana przez Prezydenta 4 listopada 2026 r. Przy sprowadzeniu katastrofy w komunikacji zakaz prowadzenia pojazdów ma być orzekany obligatoryjnie, na co najmniej 3 lata. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Pismo wspomina także o projekcie zmiany Kodeksu karnego prowadzonym w Ministerstwie Sprawiedliwości. Przykłady te pokazują, że resort nie zamyka drogi do zaostrzeń punktowych, a odrzuca wyłącznie podejście generalne. ## Dlaczego Komisja Kodyfikacyjna ostrzega przed mechanicznym zaostrzaniem kar? Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego argumentuje, że sankcja nieadekwatna do rodzaju przestępstwa skłania sądy do omijania jej. Ministerstwo przytoczyło w piśmie fragment uzasadnienia Komisji, według którego: > „Mechaniczne podwyższanie sankcji, paradoksalnie, może bowiem prowadzić do efektów odwrotnych od zamierzonych.” Według Komisji sądy mogą wtedy sięgać po nadzwyczajne złagodzenie kary (art. 60 Kodeksu karnego) albo interpretować znamiona czynu zabronionego zawężająco. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12 grudnia 2007 r. (III KK 245/07) wskazał, że nadzwyczajne złagodzenie kary z art. 60 § 1 ma charakter uniwersalny i fakultatywny, a jego zastosowanie jest prawem, nie obowiązkiem sądu. Kontekstem tej oceny jest ustawa z 7 lipca 2022 r. o zmianie Kodeksu karnego, która podwyższyła granice zagrożenia za wiele typów przestępstw i w większości weszła w życie 1 października 2023 r. Komisja przygotowała w 2024 r. projekt naprawczy, a Ministerstwo zauważa, że jej propozycja obniża wiele sankcji. ## Dlaczego samo odrzucenie postulatu nie wystarcza? Odpowiedź resortu nie zastępuje analizy adekwatności obecnych zagrożeń. Nie kwestionuję, że kara powinna odpowiadać wadze czynu i stopniowi winy, zgodnie z art. 53 Kodeksu karnego. Moim zdaniem proporcjonalność działa jednak w dwóch kierunkach: chroni przed karą zbyt surową, ale także przed karą niewspółmiernie łagodną wobec rozmiaru krzywdy pokrzywdzonego. - **Brak analizy:** pismo nie przedstawia danych o strukturze orzekanych kar, recydywie, następstwach przestępstw ani faktycznym wykonywaniu sankcji, które pozwoliłyby ocenić adekwatność obecnych zagrożeń. - **Wcześniejsze nowelizacje nie są dowodem:** sam fakt zaostrzenia części sankcji w ostatnich latach nie wykazuje, że ich obecna wysokość jest właściwa. - **Zastrzeżenie wobec automatyzmu nie zamyka dyskusji:** argument przeciw mechanicznemu podwyższaniu wszystkich kar zasługuje na rozważenie, ale nie dowodzi, że żadna kara nie wymaga korekty. - **Perspektywa pokrzywdzonego:** zakończenie postępowania karnego rzadko kończy cierpienie ofiary, więc ustawodawca powinien porównywać zagrożenie karą także z rozmiarem wyrządzonej krzywdy. Moim postulatem pozostaje przegląd ustawowych zagrożeń, typ przestępstwa po typie przestępstwa, a nie automatyczny wzrost wszystkich kar. Podwyższenie o 50% traktuję jako hipotezę do analizy legislacyjnej, nie jako gotowe rozwiązanie. Oczekuję od Ministerstwa wskazania, w których kategoriach przestępstw uznaje obecne zagrożenia za wystarczające, a w których dopuszcza ich podwyższenie. Warto znać argumenty drugiej strony. Zwolennicy ostrożności wskazują, że o skuteczności polityki karnej decydują także nieuchronność kary i szybkość postępowania, a nie wyłącznie wysokość sankcji. Mogą też podnosić, że nadmierna surowość zagrożeń ogranicza swobodę sądu w indywidualizacji kary. Oba argumenty mają oparcie w stanowisku Komisji Kodyfikacyjnej. ## Mity i fakty o zaostrzaniu kar i stawkach grzywien Wokół projektu UD413 i odpowiedzi Ministerstwa krąży kilka uproszczeń. Poniższe zestawienie porządkuje je na podstawie komunikatu resortu i treści pisma. Najczęstsze nieporozumienia Twierdzenie Stan faktyczny Ministerstwo odrzuciło wszelkie zaostrzenia kar. Nie. Resort odrzucił podejście generalne, ale przyznał, że w niektórych obszarach surowsze karanie bywa uzasadnione, i wskazał prace nad zmianami punktowymi. Wszystkie kary wzrosną o 50%. Nie. Postulat 50% nie został poparty. Projekt UD413 dotyczy wyłącznie granic stawki dziennej grzywny. Stawka dzienna ma wynosić do 20 000 zł. Taką granicę miała wersja skierowana do konsultacji w czerwcu 2026 r. Wersja przyjęta przez Radę Ministrów przewiduje 10 000 zł. UD413 podnosi kary pozbawienia wolności. Nie. Projekt zmienia tylko art. 33 § 3 Kodeksu karnego i nie zmienia liczby stawek dziennych. Nowe stawki już obowiązują. Nie. Projekt przyjęty przez rząd wymaga jeszcze uchwalenia, podpisu Prezydenta i ogłoszenia. ## Co to oznacza w praktyce sądowej? Zasady czasowego stosowania prawa karnego chronią sprawcę przed skutkami zaostrzenia. Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, ale należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy (art. 4 § 1 Kodeksu karnego). Przy podniesieniu dolnej granicy stawki dziennej co do zasady względniejsze będą dotychczasowe przepisy dla czynów popełnionych przed wejściem w życie zmiany. Już dziś praktyczne znaczenie ma art. 33 § 3 Kodeksu karnego. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe. W sprawach, w których sprawca utrzymuje rodzinę lub wypełnia obowiązek alimentacyjny, wyższa dolna granica stawki ograniczałaby możliwość dostosowania grzywny do skromnych dochodów. Skutki w konkretnej sprawie zależą od jej okoliczności. W kancelarii w Krakowie i Olkuszu prowadzę obronę w sprawach karnych. Przy ocenie zagrożenia karą zawsze sprawdzam stan prawny na dzień czynu i na dzień orzekania. ## Najczęściej zadawane pytania Czy kary w Kodeksie karnym zostaną podwyższone o 50%?Nie ma takiej decyzji ani uchwalonej ustawy. Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z 3 listopada 2026 r. nie poparło postulatu podwyższenia zagrożeń o co najmniej 50%. Trwają natomiast prace nad zmianami punktowymi, w tym nad granicami stawki dziennej grzywny w art. 33 § 3 Kodeksu karnego. Ile wynosi stawka dzienna grzywny w 2026 roku?Obecnie stawka dzienna grzywny za przestępstwo wynosi od 10 zł do 2000 zł (art. 33 § 3 Kodeksu karnego). Projekt UD413, przyjęty przez Radę Ministrów 3 listopada 2026 r., przewiduje przedział od 100 zł do 10 000 zł, ale nie obowiązuje, dopóki nie zostanie uchwalony i ogłoszony. Jaka będzie najniższa i najwyższa grzywna po zmianie?Przy podstawowej liczbie stawek, od 10 do 540, najniższa grzywna wzrosłaby ze 100 zł do 1000 zł, a teoretycznie najwyższa z 1 080 000 zł do 5 400 000 zł. Rzeczywista grzywna zależy od liczby stawek oraz od dochodów i sytuacji sprawcy. Czy UD413 podnosi mandaty i kary pozbawienia wolności?Nie. Projekt UD413 zmienia wyłącznie art. 33 § 3 Kodeksu karnego, czyli granice stawki dziennej grzywny orzekanej za przestępstwa. Nie dotyczy kar pozbawienia wolności ani mandatów za wykroczenia i nie zmienia liczby stawek dziennych. Czy nowe stawki grzywien będą działać wstecz?Co do zasady nie na niekorzyść sprawcy. Zgodnie z art. 4 § 1 Kodeksu karnego sąd stosuje ustawę nową, ale stosuje ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Wyższe stawki nie powinny więc dotyczyć czynów popełnionych przed wejściem zmiany w życie. Jak sąd ustala wysokość stawki dziennej grzywny?Sąd uwzględnia dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe oraz możliwości zarobkowe (art. 33 § 3 Kodeksu karnego). Grzywna jest iloczynem liczby stawek, ustalanej według wagi czynu i winy, oraz wysokości jednej stawki. ## Podsumowanie - **Stanowisko MS:** Departament Prawa Karnego nie poparł postulatu podwyższenia zagrożeń karą o co najmniej 50%, dopuszczając zaostrzenia w wybranych obszarach. - **UD413:** rząd przyjął 3 listopada 2026 r. projekt podnoszący stawkę dzienną grzywny do przedziału 100-10 000 zł. Projekt czeka na uchwalenie. - **Argument Komisji:** mechaniczne zaostrzanie może wywoływać skutki odwrotne od zamierzonych, w tym nadzwyczajne łagodzenie kar przez sądy. - **Stanowisko autora:** potrzebna jest analiza oparta na danych, rozstrzygająca typ po typie, gdzie obecne zagrożenia są adekwatne, a gdzie wymagają korekty. - **Dla uczestników postępowań:** obowiązują dotychczasowe przepisy, a art. 4 § 1 Kodeksu karnego chroni przed działaniem zaostrzeń wstecz na niekorzyść sprawcy. # Potrzebujesz oceny swojej sytuacji w sprawie karnej? # Konsultacje w Kancelarii Adwokackiej Factolex odbywają się w Krakowie (ul. Mariana Słoneckiego 4/24) w każdy poniedziałek i piątek w godzinach 15:00-20:00 oraz w Olkuszu (ul. Kazimierza Wielkiego 21). Termin możesz uzgodnić przez WhatsApp. # Napisz na WhatsApp: +48 530 834 077 ## Podstawa prawna i źródła - Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, w szczególności art. 4 § 1, art. 33, art. 53 i art. 60 (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 383), [ISAP](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970880553). - Pismo Departamentu Prawa Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości z 3 listopada 2026 r., znak DPK-I.0510.99.2026. - Ministerstwo Sprawiedliwości, komunikat o przyjęciu przez Radę Ministrów projektów UD413, UD349, UD383 i UD398 (posiedzenie 3 listopada 2026 r.), [gov.pl](https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/bezpieczenstwo-dzieci-sprawniejsze-sady-i-skuteczniejsza-ochrona-konsumentow-rzad-przyjal-cztery-projekty-ministerstwa-sprawiedliwosci). - Opinia Krajowej Rady Doradców Podatkowych z 24 lipca 2026 r. do pierwotnej wersji projektu UD413, [kidp.pl](https://kidp.pl/pobierz/0d231de4-fdd0-46b4-9aeb-ce5e4e6381b5/opinia-krdp-z-dn-24072026-ud413-signed28.pdf). - Sejm X kadencji, 65. posiedzenie, 18 września 2026 r., pierwsze czytanie projektu z druku nr 3101, [stenogram](https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/proceedings/65/2026-09-18/transcripts/049). - Prawo.pl, [Zaostrzenia kar za niebezpieczny wjazd na przejazd kolejowy](https://www.prawo.pl/samorzad/zaostrzenia-kar-za-niebezpieczny-wjazd-na-przejazd-kolejowy,1556583.html) (ustawa z 8 października 2026 r.). - Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 grudnia 2007 r., III KK 245/07, [tekst orzeczenia](https://dlajurysty.pl/orzeczenia/pokaz/24617/III-KK-245-07). - Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, projekt ustawy sanacyjnej z 14 czerwca 2024 r., [gov.pl](https://www.gov.pl/attachment/cd6cf3af-f484-44cd-82e8-429aad9b360e). - Infor.pl, [Rosną kary za przestępstwa](https://www.infor.pl/prawo/nowosci-prawne/6302659,rosna-kary-za-przestepstwa-czy-ogranicza-przestepczosc.html) (wejście w życie ustawy z 7 lipca 2022 r. od 1 października 2023 r.). **O autorze: adw. Dominik Marchewka, adwokat, doktorant prawa, mediator sądowy, założyciel Kancelarii Adwokackiej Factolex w Krakowie i Olkuszu. Praktyka obejmuje prawo karne, rodzinne, cywilne, pracy oraz ochronę konsumentów. Artykuł wyraża stanowisko autora w debacie o polityce karnej i został zweryfikowany merytorycznie przez adwokata.** Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani nie przesądza o wyniku żadnej sprawy. Opisane projekty ustaw nie są prawem obowiązującym do czasu ich uchwalenia, ogłoszenia i wejścia w życie. Stan prawny i stan prac: 4 listopada 2026 r. Przy przygotowaniu tekstu wykorzystano narzędzia AI, a treść zweryfikował adwokat. Zobacz też: kara grzywny w Kodeksie karnym | nadzwyczajne złagodzenie kary | obrońca w sprawie karnej | prawo karne w Factolex