--- title: "Rodzice nie mogą się porozumieć w sprawie dziecka? Szkoła, szczepienia, paszport i wyjazd za granicę — jak rozstrzyga sąd (art. 97 § 2 KRO). Kompletny przewodnik 2026" url: https://www.factolex.pl/istotne-sprawy-dziecka-art-97-kro-paszport-szkola-wyjazd-za-granice/ type: post date: 2026-08-11 modified: 2026-08-11 markdown_url: https://www.factolex.pl/istotne-sprawy-dziecka-art-97-kro-paszport-szkola-wyjazd-za-granice.md --- # Rodzice nie mogą się porozumieć w sprawie dziecka? Szkoła, szczepienia, paszport i wyjazd za granicę — jak rozstrzyga sąd (art. 97 § 2 KRO). Kompletny przewodnik 2026 **Ojciec nie zgadza się na paszport dla dziecka. Matka chce zapisać syna do innej szkoły. Jedno z rodziców blokuje szczepienie albo wyjazd na wakacje za granicę.** Takie spory to codzienność rodziców po [rozwodzie](https://www.factolex.pl/rozwodkrakow/) i rozstaniu — a mimo to niewielu z nich wie, że prawo przewiduje na nie konkretne, stosunkowo szybkie i tanie rozwiązanie. Nie trzeba wracać do sądu z wnioskiem o [ograniczenie władzy rodzicielskiej](https://www.factolex.pl/ograniczenie-wladzy-rodzicielskiej-kompletny-przewodnik-prawny-2025-factolex/). Wystarczy **wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka** na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W tym poradniku wyjaśniam krok po kroku: co jest „istotną sprawą dziecka", kiedy sąd zastąpi zgodę drugiego rodzica, ile to kosztuje, jak długo trwa i jak przygotować się do sprawy, żeby ją wygrać. ## Co mówi prawo: art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Zgodnie z art. 97 § 1 KRO, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, **każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania samodzielnie**. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza kluczowy wyjątek: > **„O istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy."** Oznacza to dwie rzeczy: - W sprawach istotnych **żaden rodzic nie może decydować sam** — nawet ten, przy którym dziecko mieszka na co dzień, i nawet po rozwodzie, o ile drugiemu rodzicowi nie ograniczono ani nie odebrano [władzy rodzicielskiej](https://www.factolex.pl/wladzarodzielskaadwokatkrakow/) w tym zakresie. - Gdy porozumienie jest niemożliwe, **decyzję podejmuje za rodziców sąd opiekuńczy** — czyli wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego. To ważne: sąd nie „karze" żadnego z rodziców i nie ocenia, kto jest lepszym rodzicem. Sąd rozstrzyga **jedną konkretną sprawę** — kierując się wyłącznie dobrem dziecka. ## Co jest „istotną sprawą dziecka"? Katalog z orzecznictwa Kodeks nie zawiera definicji ani listy istotnych spraw. Wypracowało ją orzecznictwo i doktryna. Do istotnych spraw dziecka zalicza się w szczególności: - **wyjazd dziecka za granicę** — zarówno na pobyt stały, jak i czasowy, a nawet wyjazd wakacyjny, - **wyrobienie paszportu** dla dziecka, - **zmianę miejsca zamieszkania i pobytu dziecka** (w tym przeprowadzkę do innego miasta), - **wybór szkoły, przedszkola i kierunku edukacji** (także szkoły religijnej lub zagranicznej), - **decyzje o leczeniu** — planowane zabiegi, terapie, a także **szczepienia**, - **zmianę imienia lub nazwiska dziecka**, - **nabycie lub zmianę obywatelstwa**, - wybór zajęć dodatkowych o istotnym znaczeniu, sposobu wychowania i światopoglądu religijnego. Już w uchwale pełnego składu z 10 listopada 1971 r. (III CZP 69/71) Sąd Najwyższy przesądził, że na wyjazd dziecka za granicę na pobyt stały z jednym z rodziców — nawet tym, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym — **potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego**, jeżeli drugi rodzic zachował władzę rodzicielską i nie wyraził zgody. Podobnie wcześniejsza uchwała z 11 października 1963 r. (III CO 23/63) objęła tą zasadą także wyjazdy czasowe. **Czym istotne sprawy nie są?** Sprawami życia codziennego: co dziecko je, w co się ubiera, o której chodzi spać, drobne wizyty lekarskie, bieżące zakupy. O tych sprawach decyduje samodzielnie rodzic, pod którego opieką dziecko aktualnie przebywa. Sąd nie zajmie się sporem o kolor tornistra — ale zajmie się sporem o to, do jakiej szkoły ten tornister będzie noszony. ## Najczęstsze scenariusze z praktyki kancelarii ## Paszport bez zgody drugiego rodzica Ustawa o dokumentach paszportowych z 27 stycznia 2022 r. (art. 43 ust. 1) wymaga do wydania paszportu dziecku **zgody obojga rodziców** posiadających władzę rodzicielską. Jeżeli jeden rodzic odmawia albo kontakt z nim jest niemożliwy, urząd paszportowy nie wyda dokumentu. Rozwiązaniem jest tzw. **zgoda zastępcza** — postanowienie sądu opiekuńczego, które zastępuje oświadczenie drugiego rodzica. Z takim postanowieniem idziemy do urzędu jak z podpisem rodzica. ## Wakacje i wyjazd za granicę Wyjazd dziecka za granicę — nawet dwutygodniowy urlop w Chorwacji — formalnie wymaga zgody obojga rodziców. W praktyce spory wybuchają najczęściej, gdy rodzic obawia się, że dziecko nie wróci, albo gdy odmowa zgody jest formą odgrywania się na byłym partnerze. Sąd bada realność wyjazdu: cel, termin powrotu, warunki pobytu, wpływ na [kontakty z drugim rodzicem](https://www.factolex.pl/kontakty-dzieckiem/). **Uwaga:** wywiezienie dziecka za granicę na stałe bez zgody drugiego rodzica (lub sądu) może zostać uznane za **uprowadzenie rodzicielskie** i uruchomić procedurę powrotu dziecka na podstawie Konwencji haskiej. To już zupełnie inna, znacznie poważniejsza sprawa — dlatego zawsze lepiej uzyskać zgodę sądu przed wyjazdem niż bronić się po nim. ## Wybór szkoły lub przedszkola Rodzice po rozstaniu często mieszkają w różnych dzielnicach lub miastach. Zapisanie dziecka do szkoły „po swojej stronie" bez uzgodnienia z drugim rodzicem to prosta droga do konfliktu — a dyrektorzy szkół coraz częściej żądają zgody obojga rodziców. Sąd, rozstrzygając spór, porówna oferty placówek, odległość od miejsca zamieszkania dziecka, dotychczasowe środowisko rówieśnicze i zdanie samego dziecka. ## Leczenie i szczepienia Decyzje o planowanym leczeniu, terapii (np. psychologicznej), zabiegach i szczepieniach należą do istotnych spraw dziecka. Gdy jeden rodzic blokuje szczepienie lub terapię, drugi może wystąpić do sądu o zastępczą zgodę. Sąd zwykle opiera się na dokumentacji medycznej i zaleceniach lekarzy — argumenty światopoglądowe przegrywają z dobrem dziecka popartym wiedzą medyczną. ## Jak złożyć wniosek do sądu — krok po kroku **Krok 1 — spróbuj porozumienia i je udokumentuj.** Sąd doceni, że próbowałeś: wiadomość SMS, e-mail lub pismo do drugiego rodzica z konkretną propozycją i prośbą o zgodę będzie ważnym dowodem, że porozumienie okazało się niemożliwe. Warto rozważyć także [mediację rodzinną](https://www.factolex.pl/mediacjarodzinnakrakow/) — ugoda mediacyjna zatwierdzona przez sąd załatwia sprawę szybciej i taniej. **Krok 2 — przygotuj wniosek.** Wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka składa się do **sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego według miejsca zamieszkania dziecka** (art. 569 § 1 KPC). We wniosku wskazujesz: swoje dane (wnioskodawca), dane drugiego rodzica (uczestnik), dane dziecka, precyzyjne żądanie (np. „wnoszę o zezwolenie na wyrobienie paszportu dla małoletniego X bez zgody uczestnika") oraz uzasadnienie z dowodami. **Krok 3 — opłać wniosek.** Opłata sądowa jest **stała i wynosi 100 zł** (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). To jedna z najtańszych spraw sądowych w polskim prawie rodzinnym. **Krok 4 — rozprawa.** Zgodnie z art. 582 KPC sąd rozstrzygnie sprawę **dopiero po umożliwieniu obojgu rodzicom złożenia oświadczeń** (chyba że wysłuchanie jednego z nich napotyka nadmierne trudności — np. rodzic przebywa w nieznanym miejscu za granicą i nie odbiera korespondencji). Sąd może także wysłuchać dziecko, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwalają. **Krok 5 — postanowienie.** Sąd wydaje postanowienie, które **zastępuje zgodę drugiego rodzica** w danej sprawie. Z prawomocnym postanowieniem możesz działać: złożyć wniosek paszportowy, zapisać dziecko do szkoły, wyjechać na wakacje. ## Co z sprawami pilnymi? Wniosek o zabezpieczenie Jeżeli sprawa nie może czekać (np. wyjazd wakacyjny za sześć tygodni, termin rekrutacji do szkoły), do wniosku warto dołączyć **wniosek o udzielenie zabezpieczenia** — sąd może tymczasowo uregulować kwestię jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania. To często decyduje o tym, czy dziecko pojedzie na zaplanowane wakacje. ## Ile trwa i ile kosztuje taka sprawa? Element Informacja Opłata sądowa od wniosku 100 zł (stała) Właściwy sąd sąd rejonowy — wydział rodzinny i nieletnich, wg miejsca zamieszkania dziecka Tryb postępowanie nieprocesowe Czas trwania zwykle od ok. 2 do 6 miesięcy; sprawy z zabezpieczeniem — pierwsze rozstrzygnięcie nawet w kilka tygodni Pełnomocnik nieobowiązkowy, ale w sprawach spornych zdecydowanie zalecany Czas trwania zależy od obłożenia konkretnego sądu i postawy drugiego rodzica. Sprawa, w której uczestnik nie stawia oporu, może zakończyć się na pierwszej rozprawie. ## Czym kieruje się sąd? Dobro dziecka, nie racje rodziców Sąd opiekuńczy nie rozstrzyga, kto ma rację w konflikcie — bada wyłącznie, **które rozwiązanie jest lepsze dla dziecka**. W praktyce sąd oceni m.in.: - rzeczywistą motywację obu rodziców (czy odmowa zgody służy dziecku, czy jest elementem walki między dorosłymi), - dotychczasowe zaangażowanie każdego z rodziców w życie dziecka, - wpływ decyzji na stabilność środowiska dziecka: szkołę, przyjaciół, kontakty z rodziną, - zdanie dziecka — odpowiednio do jego wieku i dojrzałości, - w sprawach medycznych: dokumentację i zalecenia lekarzy. **Praktyczna rada:** rodzic, który potrafi wykazać, że jego stanowisko jest przemyślane i skoncentrowane na dziecku (konkretna szkoła z konkretnych powodów, konkretny plan wyjazdu z datą powrotu), niemal zawsze ma przewagę nad rodzicem, który mówi tylko „nie, bo nie". ## Co się zmieni? Reforma prawa rodzinnego 2026 Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad dużą nowelizacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (projekt z maja 2026 r.), która ma m.in. zdefiniować ustawowo pieczę współdzieloną i uprościć postępowania rodzinne. Na dzień publikacji tego artykułu zmiany są na etapie projektu — **obowiązuje dotychczasowy art. 97 § 2 KRO** i opisana wyżej procedura. Aktualny stan prac opisuję w [przewodniku po reformie prawa rodzinnego 2026](https://www.factolex.pl/reforma-prawa-rodzinnego-2026-piecza-wspoldzielona-alimenty-natychmiastowe-i-rozwod-bez-orzekania-o-winie-kompletny-przewodnik/). ## Najczęstsze pytania (FAQ) **Czy mogę wyrobić dziecku paszport, jeśli ojciec/matka nie kontaktuje się od lat?** Tak — sąd może wydać zgodę zastępczą także wtedy, gdy kontakt z drugim rodzicem jest niemożliwy. Brak zainteresowania dzieckiem przez drugiego rodzica jest istotnym argumentem we wniosku. **Czy po rozwodzie muszę pytać byłego małżonka o zgodę na wakacje za granicą?** Jeżeli drugi rodzic ma pełną władzę rodzicielską (lub ograniczoną, ale obejmującą współdecydowanie o istotnych sprawach) — tak. Sprawdź treść wyroku rozwodowego: to on określa zakres władzy rodzicielskiej każdego z rodziców. **Co grozi za wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody?** Przy wyjeździe na stałe — ryzyko procedury powrotowej z Konwencji haskiej, a w postępowaniach rodzinnych taki „fakt dokonany" działa mocno na niekorzyść rodzica, który go stworzył. Zawsze bezpieczniej jest najpierw uzyskać rozstrzygnięcie sądu. **Czy dziecko będzie przesłuchiwane w sądzie?** Sąd może wysłuchać dziecko poza salą rozpraw, w przyjaznym pokoju, jeżeli pozwala na to jego rozwój i stan zdrowia. Wysłuchanie nie jest obowiązkowe w każdej sprawie. **Czy zamiast sądu mogę skorzystać z mediacji?** Tak — i często warto. Ugoda wypracowana u mediatora, zatwierdzona przez sąd, ma moc równą postanowieniu sądu, a mediacja jest szybsza i mniej konfliktogenna. Jako adwokat i [stały mediator sądowy przy Sądzie Okręgowym w Krakowie i Katowicach](https://www.factolex.pl/staly-mediator-przy-sadzie-okregowym-w-krakowie-i-katowicach/) prowadzę również mediacje rodzinne. ## Potrzebujesz pomocy w sporze o istotne sprawy dziecka? Prowadzę sprawy o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka — zgody zastępcze na paszport, wyjazdy za granicę, wybór szkoły i decyzje medyczne — przed sądami w Krakowie, Katowicach, Olkuszu i w całej Małopolsce. **Kancelaria Adwokacka Factolex — adwokat Dominik Marchewka** Telefon / WhatsApp: +48 530 834 077 · E-mail: marchewkadominik@gmail.com Bezpłatna wstępna konsultacja telefoniczna — odpowiedź w 3 godziny. ## Podstawa prawna i źródła - Art. 97 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 2026 r. poz. 236) — [tekst na sip.lex.pl](https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962/art-97) - Art. 582 Kodeksu postępowania cywilnego — [tekst na sip.lex.pl](https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-postepowania-cywilnego-16786199/art-582) - Art. 569 § 1 KPC (właściwość sądu opiekuńczego) — [lexlege.pl](https://lexlege.pl/kpc/rozdzial-2-inne-sprawy-rodzinne-oraz-sprawy-opiekuncze/688/) - Art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (opłata stała 100 zł) — [poradnik UM Warszawa](https://um.warszawa.pl/documents/39703/37496391/2020-08-20_Poradnik+w+sprawach+rodzinnych.pdf) - Uchwała pełnego składu SN z 10.11.1971 r., III CZP 69/71 — [omówienie na gov.pl (Stop uprowadzeniom dzieci)](https://www.gov.pl/web/stopuprowadzeniomdzieci/pytanie2), [treść na Inforlex](https://www.inforlex.pl/dok/tresc,OSN.1971.001.001946564,Uchwala-SN-z-dnia-10-listopada-1971-r-sygn-III-CZP-69-71.html) - Uchwała SN z 11.10.1963 r., III CO 23/63 (wyjazd czasowy jako istotna sprawa) — [omówienie: kancelariaflorczuk.com.pl](https://kancelariaflorczuk.com.pl/wyjazd-dziecka-na-dluzszy-pobyt-wakacyjny-gdy-rodzice-dziecka-zyja-w-rozlaczeniu/) - Art. 43 ust. 1 ustawy z 27.01.2022 r. o dokumentach paszportowych — [omówienie: kancelariasprawyrodzinne.pl](https://kancelariasprawyrodzinne.pl/zgoda-na-paszport-dziecka-jak-ja-uzyskac-i-co-zrobic-gdy-drugi-rodzic-odmawia/), [powroty.gov.pl](https://powroty.gov.pl/sadowe-pozwolenie-na-wydanie-paszportu-dla-dziecka-10060) - Legalne wywiezienie dziecka za granicę — [Europejski portal e-Sprawiedliwość](https://e-justice.europa.eu/topics/family-matters-inheritance/parental-child-abduction/moving-settling-abroad-children/pl_pl) - Reforma prawa rodzinnego — [pakiet MS, gov.pl, 17.06.2026](https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/pakiet-prawa-rodzinnego-dla-dobra-dzieci---kompleksowa-reforma-prawa-rodzinnego)